Dalga duvar mı trafo radyatörü mü? Kaç kVA’da hangisi
Trafo kazanı tasarımında en sık sorulan sorulardan biri şu: dalga duvar mı radyatör mü? Sahada bu soruya çoğu zaman tek bir sayıyla cevap veriliyor — “3.150 kVA’ya kadar dalga duvar, üstünde radyatör.” Sayı tamamen yanlış değil ama eksik. Soğutmayı belirleyen anma gücü değil, trafonun ürettiği kayıp gücü ve o kaybı 40 °C ortam sıcaklığında atabilmek için gereken soğutma yüzeyidir.
Aynı 2.500 kVA’lık iki trafodan biri dalga duvarla, diğeri radyatörle çözülür. Fark etikette değil; boşta ve yükte kayıp değerlerinde, kabul edilen sıcaklık artış sınırında ve trafonun sığacağı hacimdedir. Köşk kapısı ya da rüzgâr türbini kule girişi gibi bir gabari kısıtı, kVA eşiğinin çok altında bile radyatöre zorlayabilir.
Bu yazı iki çözümü de imal eden taraftan yazıldı. Amaç birini diğerine üstün göstermek değil, hangi verinin hangi kararı verdirdiğini göstermek: kayıp gücü, gerekli yüzey, sıcaklık artış sınırı, gabari ve saha bakımı.
Kısa cevap: sınır kVA değil, kayıp gücü ve soğutma yüzeyi
Bir trafo kazanının soğutma görevi tek cümleye iner: sargı ve nüvede ısıya dönüşen kayıp gücü, yağ üzerinden kazan yüzeyine taşınacak ve oradan havaya atılacaktır. Atılacak ısı miktarı watt cinsindendir, kVA cinsinden değil. 1.000 kVA’lık bir dağıtım trafosunda boşta ve yükte kayıpların toplamı, tasarım sınıfına göre anma gücünün yaklaşık binde 9’u ile yüzde 1,5’i arasında değişir; yani 9 kW ile 15 kW arasında bir ısı yükü demektir. Aynı güçteki iki trafo arasındaki bu fark, tek başına yüzde 60’a varan bir soğutma yüzeyi farkı yaratır.
Dolayısıyla doğru soru “kaç kVA” değil, “kaç watt ve kaç metrekare” sorusudur. Dalga duvar, kazan sacının kendisini kanatlara katlayarak yüzey üretir; bu yüzey kazan gövdesinin çevresiyle sınırlıdır. Radyatör ise yüzeyi kazandan ayırır, kollektörlerle bağlanan panellere taşır ve gövdenin çevresinden bağımsız olarak büyütülebilir. Eşiği belirleyen şey budur: dalga duvarda yüzey geometriyle biter, radyatörde bitmez.
Pratikte karar üç girdiyle verilir: toplam kayıp gücü (W), IEC 60076-2’nin izin verdiği sıcaklık artışı (K) ve trafonun konulacağı yerin ölçüleri (mm). Üçü birlikte bakılmadan verilen “şu kVA’ya kadar şu” cevabı, projelerin bir kısmında tutar, bir kısmında tutmaz.
Dalga duvar ve radyatör aynı işi nasıl farklı yapar?
İki çözüm de aynı fizikle çalışır: yağ ısınır, yoğunluğu düşer, yükselir; soğuk yüzeye temas edip soğur, ağırlaşır ve aşağı iner. Bu doğal çevrime termosifon denir ve ONAN soğutma sınıfının temelidir. Fark, sıcak yağın hangi geometriden geçtiğidir.
Dalga duvarda yağ, kazan sacından katlanmış kanatların içinden geçer. Kanat derinliği tipik olarak 50 mm ile 400 mm arasında, kanat adımı 40–45 mm mertebesindedir. Kanat derinleştikçe yüzey büyür ama kanat içindeki dar kanalda yağın hızlanması zorlaşır; belirli bir derinlikten sonra eklenen her milimetre giderek daha az ısı atar. Bu nedenle dalga duvar panelleri sonsuza kadar büyütülemez, doğal bir doyum noktası vardır.
Radyatörde yağ, kazandan çıkıp üst kollektöre, oradan pres çelik panellere iner ve alt kollektörden kazana döner. Panel genişliği DIN 42559 kapsamında W520 olarak standartlaşmıştır; eleman adımı 45 mm, merkez mesafesi 800 mm ile 3.500 mm arasında ve eleman sayısı 2 ile 36 arasında seçilebilir. Yüzeyi büyütmek için kazana dokunmak gerekmez; eleman sayısı artırılır ya da ikinci bir radyatör eklenir.
Bir fark daha var: radyatör panelinin önüne fan konabilir. Aynı kazan, aynı yağ ve aynı sargı ile soğutma sınıfı ONAN’dan ONAF’a geçer, kapasite tipik olarak dörtte bir ile yarı yarıya arasında artar. Dalga duvarda böyle bir yedek yoktur; kanat geometrisi neyse kapasite odur.
Genleşme yönetimi de ayrışır. Dalga duvarlı kazan çoğunlukla hermetiktir: yağın sıcaklıkla genleşmesini kanatların esnemesi karşılar, konservatör ve nem alıcı gerekmez. Radyatörlü tasarımda genleşme genellikle konservatörle çözülür; bu, bakım gerektiren bir bileşen daha demektir ama yağ hacminin büyümesine izin verir.
Sahadaki yaygın eşikler ve neden tek başına aldatıcı oldukları
Piyasada üç sayı dolaşıyor. Birincisi: dalga duvar 2.500 kVA’ya kadar yaygın olarak kullanılır. İkincisi: bazı üreticiler zorlanmış kanat geometrisiyle 5 MVA’ya kadar dalga duvarlı çözüm sunar. Üçüncüsü: 3.150 kVA ve üzerinde radyatör fiilen standart hâle gelir ve radyatörlü tasarım 25 MVA’ya kadar ONAN veya ONAF olarak sürdürülebilir.
Bu sayılar gözlemdir, kural değil. Aynı 2.500 kVA’da bir tasarım dalga duvarla rahat çıkarken diğeri sıcaklık artışı testinde sınırı zorlar. Sebep, kVA’nın soğutma yükünün kötü bir vekili olmasıdır. Kayıp gücü; nüve sacının sınıfına, akım yoğunluğuna, kısa devre empedansına ve ekonomik optimizasyona göre aynı güçte iki katına yakın değişebilir.
İkinci aldatıcılık gerilim sınıfıdır. 36 kV sınıfında yalıtım mesafeleri büyüdüğü için kazan da büyür; büyüyen kazan çevresi dalga duvara daha fazla yüzey imkânı verir. Aynı güçteki 12 kV’luk bir trafo daha küçük kazana sığar ve dalga duvarla soğutulması daha zor olabilir. Yani eşik, gerilim sınıfına göre bile kayar.
Sonuç şu: yaygın eşikleri ön eleme için kullanın, karar için değil. Kesin karar, kayıp gücü tablosu ve yerleşim ölçüleri elinize geçtikten sonra verilir.
Gerekli soğutma yüzeyi nasıl mertebelendirilir?
Kaba bir mertebe hesabı tartışmayı hemen somutlaştırır. Yağla dolu bir çelik yüzeyin doğal taşınım ve ışınımla birlikte attığı ısı, tasarım pratiğinde yaklaşık 10–12 W/m²·K mertebesinde alınır. Yüzey ile ortam arasındaki ortalama sıcaklık farkı 40 K kabul edilirse, metrekare başına yaklaşık 400–500 W atılabiliyor demektir.
Bu değerle 2.500 kVA’lık iki senaryoyu karşılaştıralım. Düşük kayıplı tasarımda toplam kayıp 22 kW ise gereken etkin yüzey yaklaşık 44–55 m² olur. Yüksek kayıplı tasarımda toplam kayıp 35 kW’a çıkarsa gereken yüzey 70–88 m²’ye tırmanır. Aradaki yaklaşık 30 m² fark, aynı kazan gövdesine kanat ekleyerek kapatılabilecek bir fark değildir.
Dalga duvarın bir sınırı daha burada devreye girer: kanatlar birbirini gölgeler. Karşılıklı iki kanat yüzeyi arasındaki ışınım kaybı ve dar kanaldaki zayıf hava dolaşımı nedeniyle geometrik yüzeyin tamamı etkin sayılmaz; tasarımda tipik olarak yüzde 60 ile 80 arasında bir etkinlik katsayısı uygulanır. Radyatör panellerinde eleman araları daha açık olduğu için bu katsayı daha yüksektir.
Bir başka değişken termosifon yüksekliğidir. Yağı hareket ettiren basınç farkı, sıcak ve soğuk sütun arasındaki yükseklik farkından doğar. Radyatörde paneller kazanın üstüne ve altına bağlandığı için bu yükseklik serbestçe seçilebilir; dalga duvarda kanat boyu kazan yüksekliğiyle sınırlıdır. Bu yüzden alçak ve geniş kazanlarda dalga duvarın etkinliği daha erken düşer.
Bu hesap bir tasarımın yerine geçmez; termal hesap ve tip testi yerine geçen kestirme yoktur. Ama şartname aşamasında “bu güç dalga duvarla çıkar mı” sorusuna ilk cevabı verir ve teklif değerlendirmesini hızlandırır.
IEC 60076-2 sıcaklık artışı sınırları neyi zorunlu kılar?
Soğutma çözümünün doğruluğu tek bir testte belirlenir: sıcaklık artışı testi. IEC 60076-2, yağa daldırılmış trafolar için üst yağ sıcaklık artışını 60 K, yönlendirilmemiş yağ akışlı sargılarda ortalama sargı sıcaklık artışını 65 K ve sargı sıcak nokta artışını 78 K ile sınırlar. Referans ortam koşulları da aynı standartta tanımlıdır: azami 40 °C, aylık ortalama 30 °C, yıllık ortalama 20 °C. Türkiye’de dağıtım trafoları için TEDAŞ-MLZ/95-012.F şartnamesi de bu çerçeveye atıf yapar.
Bu sınırlar hem dalga duvarlı hem radyatörlü çözüm için aynıdır. Yani “dalga duvar daha az soğutur” demek yanlıştır; doğru ifade, dalga duvarın belirli bir kayıp gücünün üstünde bu sınırları tutturamamasıdır. Kabul kriteri değişmez, çözümün kapasitesi değişir.
Ömür tarafında da doğrudan bir bağ var. IEC 60076-7 yükleme kılavuzu, sıcak nokta sıcaklığının yalıtım ömrü üzerindeki etkisini tanımlar; referans sıcak nokta 98 °C kabul edilir ve bunun üzerindeki her artış yaşlanma hızını üstel olarak büyütür. Sınıra çok yakın çıkan bir dalga duvar tasarımı testi geçse bile, gerçek yükleme profilinde ömür payı bırakmaz.
Şartnamede sadece “IEC standartlarına uygun” yazmak bu yüzden yetersizdir. Sıcaklık artışı sınırının hangi ortam sıcaklığında, hangi soğutma sınıfında ve hangi yükleme profilinde geçerli olduğu açıkça yazılmalıdır.
Karar tablosu: dalga duvar ve radyatör yan yana
Aşağıdaki tablo iki çözümün ölçülebilir farklarını tek yerde toplar. Verilen aralıklar sektörde yaygın imalat değerleridir; proje bazında tasarım hesabıyla teyit edilmelidir.
| Kriter | Dalga duvar | Radyatör |
|---|---|---|
| Yaygın güç aralığı | 50–2.500 kVA; zorlanmış geometride 5 MVA’ya kadar | 1.600 kVA – 25 MVA |
| Soğutma sınıfı | ONAN | ONAN; fan eklenerek ONAF |
| Sac / panel kalınlığı | 1,0–1,5 mm | 1,0–1,2 mm pres çelik panel |
| Kanat derinliği / panel genişliği | Kanat derinliği 50–400 mm | Panel genişliği 520 mm (DIN 42559 W520) |
| Adım | Kanat adımı 40–45 mm | Eleman adımı 45 mm |
| Modül ölçüsü | Kanat boyu 300–1.300 mm | Merkez mesafesi 800–3.500 mm; 2–36 eleman |
| Kaçak / basınç testi | IEC 60076-1 md. 11.8: normal yağ basıncı üzerine en az 30 kPa; EN 50708-3-4 özel testleri | EN 50216-6 ve DIN 42559 pratiği: 200 kPa (2 bar) su altı testi |
| Genleşme yönetimi | Hermetik; kanat esnemesiyle | Konservatör veya hermetik |
| Sonradan kapasite artırma | Yok; geometri sabit | ONAF ile tipik %25–50 |
| Saha tamiri | Yağ boşaltma ve kazan kaynağı gerekir | Vana kapatılıp tek panel değiştirilir |
| Kaplama erişimi | Kanat dibi zor; Sa 2 1/2 kontrolü kritik | Panel ayrı boyanabilir; daldırmaya uygun |
Tablonun okuması şu: soldaki sütun sınırlıdır ama sadedir; sağdaki sütun büyüyebilir, buna karşılık parça sayısı, conta sayısı ve montaj işçiliği artar. Kollektörlü trafo radyatörleri ile çözülen her tasarımda kollektör kaynakları, vanalar ve conta yüzeyleri yeni birer sızdırmazlık riski olarak devreye girer.
Gabari kısıtı: kVA sınırının altında radyatöre zorlayan durumlar
Karar her zaman termal değildir. Bazen trafo ısıl olarak dalga duvarla rahat çıkar ama fiziksel olarak yerine giremez. Dört tipik durum var.
Beton köşk ve kompakt indirici merkezler
Köşk içindeki manevra alanı ve kapı açıklığı kazan derinliğini sınırlar. Kanat derinliği 400 mm’ye çıktığında kazanın toplam derinliği kanat payıyla birlikte köşk kapısını geçemez hâle gelebilir. Radyatörlü çözümde paneller sökülür, trafo içeri alınır ve paneller yerinde takılır.
Rüzgâr santrali kule girişleri
Kule tabanındaki kapı açıklığı tipik olarak 800–900 mm genişliğindedir. Kule içine yerleşecek trafo, bu açıklıktan geçebilecek en büyük gövdeye sıkıştırılır. Kazan gövdesi küçüldükçe dalga duvarın üretebileceği yüzey de küçülür ve aynı güç için radyatör kaçınılmaz hâle gelir.
Karayolu taşıma sınırları
Türkiye’de özel izin alınmadan yapılan taşımada azami araç genişliği 2,55 m, azami yükseklik 4,00 m’dir. Kanatlarıyla birlikte 2,55 m’yi aşan bir kazan dalga duvarlı olduğu için parçalanamaz; radyatörlü tasarımda paneller sökülerek taşınır ve sahada monte edilir.
Konteyner ve mobil çözümler
Standart 20 ve 40 ayaklık konteynerlerde iç genişlik 2,35 m mertebesindedir. Kanatlı kazan bu ölçüye sığmadığında tek seçenek, gövdeyi küçültüp soğutmayı dışarı, yani radyatöre taşımaktır.
Bu dört kısıt, kVA eşiği tartışmasını çoğu projede baştan bitirir. Şartname aşamasında yerleşim ölçüleri sorulmadan verilen soğutma kararı, imalatın ortasında değişir ve termin kayar.
Aynı 2.500 kVA'nın iki farklı çözümü
Somut bir örnek üzerinden gidelim. İki proje de 2.500 kVA, 33/0,4 kV, ONAN ve 40 °C ortam sıcaklığı için tanımlı.
Birinci proje: alıcı düşük kayıp şartnamesi vermiş; nüve sacı düşük kayıplı sınıftan, akım yoğunluğu düşürülmüş, toplam kayıp yaklaşık 22 kW. Gereken etkin yüzey 44–55 m² mertebesinde. Kazan çevresi ve yüksekliği bu yüzeyi 400 mm kanat derinliğiyle karşılıyor. Çözüm dalga duvar: kazan tek parça, hermetik ve konservatörsüz; saha montajı kısa, contalı birleşim yok.
İkinci proje: alıcı ilk yatırım maliyetini öne almış ve kayıp sınıfını gevşetmiş; toplam kayıp yaklaşık 35 kW. Gereken yüzey 70–88 m²’ye çıkıyor. Aynı kazan gövdesi bu yüzeyi kanatla üretemiyor; kanat derinliğini artırmak da doyum nedeniyle beklenen kazancı vermiyor. Çözüm kollektörlü radyatör, gerekirse ilerideki ONAF ihtiyacı için fan hazırlığı.
Etiketteki kVA aynı, kazan ölçüsü benzer, karar farklı. Bu yüzden teklif aşamasında sorulacak ilk soru güç değil, kayıp gücü tablosudur. Kayıp değerleri verilmeden verilen bir soğutma taahhüdü, tip testinde geri döner.
Üçüncü bir varyant da sık görülür: kayıp gücü dalga duvara uygundur ama gabari uygun değildir. O durumda termal olarak gereksiz görünen radyatör, yerleşim nedeniyle zorunlu hâle gelir.
İmalat farkı: dalga duvarda ölçü, radyatörde birleşim
İki ürünün üretim riski aynı yerde değildir. Dalga duvarda kritik olan ölçüdür. Sac, dalga duvar makinesi üzerinde katlanır; kanat derinliği, adımı ve dikliği hattın ayarına bağlıdır. Kanat uçlarının dikiş kaynağı sızdırmazlığı belirler ve bu kaynak, kanat içine erişim olmadığı için sonradan kolayca düzeltilemez. Kesimde tutturulan ölçü, kaynakta düzeltme ihtiyacını baştan kaldırır.
Radyatörde kritik olan birleşimdir. Pres çelik paneller iki yarımın dikiş kaynağıyla oluşturulur, ardından üst ve alt kollektörlere kaynatılır. Panel, radyatör üretim hattı çıkışında basınç altında test edilir; EN 50216-6 ve DIN 42559 pratiğinde 200 kPa (2 bar) basınçta su altı testi uygulanır. Hava alma ve drenaj armatürleri DIN 42558’e göre yerleştirilir.
Kaynak tarafında iki üründe de aynı çerçeve geçerlidir: EN ISO 3834-2 kaynak kalite gereklilikleri, EN 1090 kapsamında icra sınıfı ve onaylı WPS ile WPQR. Malzeme tarafında ST37 sacın EN 10204 3.1 muayene belgesiyle gelmesi, sonradan çıkacak tartışmayı baştan kapatır.
Testte de ayrım nettir. Dalga duvarlı kazanlar için EN 50708-3-4, dalga duvara özgü özel testleri tanımlar. Kazanın kaçak testi ise IEC 60076-1 madde 11.8 çerçevesinde, normal yağ basıncının üzerine en az 30 kPa uygulanarak yapılır. Boya öncesinde kazan bu testten geçmelidir; hidrostatik sızdırmazlık testi bu nedenle yüzey hazırlığı ve boyadan önceki sıraya konur.
Kontrol noktaları da farklıdır. Dalga duvarda kanat derinliği, adım ve dikey sapma her partide ölçülür; radyatörde kollektör eksen kaçıklığı, panel merkez mesafesi ve flanş düzlemselliği ölçülür. İki üründe de ölçüm kaydı tutulmadığında, sahada çıkan kaçağın kaynağı geriye doğru izlenemez.
Korozyon, boya ve saha ömrü: iki geometrinin farkı
Soğutma yüzeyi aynı zamanda korozyon yüzeyidir ve iki geometri bu konuda eşit değildir; korozyon koruması bu yüzden geometriye göre ayrı planlanır. Dalga duvar kanadının dış yüzeyi dar bir kanaldır; kumlama ve boya tabancasının kanat dibine ulaşması zordur. ISO 8501’e göre Sa 2 1/2 yüzey hazırlığı kanat dibinde de sağlanmalıdır, aksi hâlde ilk korozyon oradan başlar.
Kaplama kalınlığı aynı sorunu taşır. ISO 12944’e göre C4 ve C5 ortamlarında hedeflenen toplam kuru film kalınlığı 120 mikron mertebesindedir; kanat dibinde bu kalınlığın ölçülmesi ve tutturulması düz yüzeye göre daha fazla kontrol ister. Radyatör paneli ise kazandan bağımsız boyanabildiği için daldırma veya kabin boyamaya daha uygundur.
Saha tarafında denge tersine döner. Radyatörde kollektör kaynakları, vana yüzeyleri ve conta hatları yeni sızıntı noktalarıdır; dalga duvarlı hermetik kazanda bu noktalar yoktur. Sahil kesimi ve rüzgâr santrali gibi C5 ortamlarında iki etki birbirini dengeler: dalga duvar daha az birleşim, radyatör daha iyi kaplama erişimi sunar.
Karar verirken ortam sınıfını şartnameye yazın. “Boyalı” ifadesi hiçbir şey söylemez; C4 mü C5-M mi, kaç mikron kuru film, hangi astar sistemi — bunlar yazılmadığında iki teklif karşılaştırılabilir olmaz.
Bakım, taşıma ve tamir edilebilirlik
Yirmi yıllık işletme penceresinden bakınca tablo bir miktar değişir. Radyatörün en büyük avantajı ayrılabilir olmasıdır. Üst ve alt vanalar kapatılır, tek bir panel sökülür, yerine yenisi takılır; yağın tamamı boşaltılmaz ve trafo çoğu durumda kısa sürede servise döner.
Dalga duvarlı hermetik kazanda kanatta oluşan bir çatlak, kazan gövdesinde onarım demektir: yağ boşaltılır, kazan temizlenir, kaynak yapılır, yeniden yağ doldurulur ve kaçak testi tekrarlanır. İşlem daha uzun sürer. Buna karşılık dalga duvarlı kazanda kaçak olasılığı daha düşüktür, çünkü contalı ya da sökülebilir hiçbir birleşim yoktur.
Periyodik bakım listesi de ayrışır. Radyatörlü tasarımda vana contaları, kollektör flanşları ve varsa fan yatakları düzenli kontrol edilir; konservatörlü sistemde nem alıcı ve yağ seviye göstergesi de listeye eklenir. Dalga duvarlı hermetik kazanda liste kısadır: kanat yüzeyindeki boya bütünlüğü, basınç tahliye tertibatı ve yağ sıcaklık göstergesi.
Taşımada da fark vardır. Radyatörler sökülü taşınıp sahada monte edilebilir; bu hem taşıma gabarisini küçültür hem hasar riskini azaltır. Dalga duvarlı kazan tek parça taşınır ve kanatlar darbeye açıktır; sevkiyatta kanat koruma takozları ve doğru bağlama noktaları şarttır.
Yedek parça tarafında radyatör standarttır. DIN 42559 ölçülerine göre üretilmiş bir panel yıllar sonra da temin edilebilir. Dalga duvarlı kazanın kanadı ise o kazana özeldir ve onarımı imalatçıya bağlıdır.
Şartname yazarken sorulacak sekiz soru
Teklif isterken aşağıdaki sekiz başlık netleştirilirse, dalga duvar mı radyatör mü tartışması teklif aşamasında biter, imalatın ortasında değil.
- Anma gücü, gerilim sınıfı ve soğutma sınıfı: ONAN mı isteniyor, ileride ONAF ihtiyacı doğacak mı?
- Boşta kayıp ve yükte kayıp değerleri watt cinsinden verilmeli; hangi kayıp sınıfı hedefleniyor?
- Sıcaklık artışı sınırları ve referans ortam sıcaklığı: IEC 60076-2 uyarınca 60/65/78 K ve 40 °C mi geçerli?
- Yerleşim gabarisi: kapı açıklığı, tavan yüksekliği, kaide ölçüsü ve taşıma güzergâhındaki en dar nokta.
- Korozyon kategorisi ve kaplama sistemi: ISO 12944’e göre C4 mü C5-M mi, kaç mikron kuru film?
- Kaynak ve imalat çerçevesi: EN ISO 3834-2, EN 1090 icra sınıfı, onaylı WPS ve WPQR isteniyor mu?
- Test kapsamı: IEC 60076-1 madde 11.8 kaçak testi, dalga duvarda EN 50708-3-4, radyatörde 200 kPa panel testi.
- Bakım senaryosu: panel değişimi öngörülüyor mu, yedek parça temini kaç yıl garanti edilecek?
Bu sekiz başlık gelen teklifleri karşılaştırılabilir hâle getirir. Kayıp gücü ve gabari verilmeden alınan bir soğutma taahhüdü, en iyi ihtimalle tahmindir; tip testinde ise tahminin bedeli imalatçıya ve alıcıya birlikte çıkar.
Sıkça sorulan sorular
Dalga duvar kaç kVA'ya kadar kullanılabilir?
Sektörde yaygın uygulama 2.500 kVA’ya kadardır; zorlanmış kanat geometrisiyle 5 MVA’ya kadar dalga duvarlı çözümler de üretilir. Ancak sınırı belirleyen kVA değil, toplam kayıp gücüdür. Kayıp 22 kW civarındaysa 2.500 kVA dalga duvarla çıkabilir; aynı güçte kayıp 35 kW’a çıktığında gereken soğutma yüzeyi yaklaşık 70–88 m²’ye tırmanır ve radyatör gerekir.
Dalga duvar mı radyatör mü daha az bakım ister?
Dalga duvarlı hermetik kazan daha az bakım ister, çünkü contalı ya da sökülebilir birleşimi yoktur; bakım listesi boya bütünlüğü ve basınç tahliye tertibatıyla sınırlıdır. Radyatörde vana contaları, kollektör flanşları ve varsa fan yatakları periyodik kontrol gerektirir. Buna karşılık radyatörde arıza çıktığında vana kapatılıp tek panel değiştirilir; dalga duvarda kazan onarımı ve yağ boşaltma gerekir.
Radyatöre fan eklemek soğutma kapasitesini ne kadar artırır?
Fan eklendiğinde soğutma sınıfı ONAN’dan ONAF’a geçer ve kapasite tipik olarak %25 ile %50 arasında artar. Kesin değer panel geometrisine, fan yerleşimine ve hava debisine bağlıdır; IEC 60076-2 kapsamındaki sıcaklık artışı testiyle doğrulanır. Fan ilerideki bir kapasite artışı için öngörülecekse, kollektör ve şase hazırlığının imalat aşamasında yapılması gerekir.
Dalga duvarlı kazan neden hermetik yapılır?
Yağ sıcaklıkla genleşir ve bu hacim değişiminin karşılanması gerekir. Dalga duvarlı kazanda 50–400 mm derinliğindeki kanatlar esneyerek değişimi karşılar, böylece konservatöre ve nem alıcıya gerek kalmaz. Yağ havayla temas etmediği için nem ve oksijen alımı da olmaz. Kazan, IEC 60076-1 madde 11.8 kapsamında normal yağ basıncının en az 30 kPa üzerinde kaçak testine tabi tutulur.
Dalga duvar ve radyatör için hangi standartlar geçerlidir?
Sıcaklık artışı sınırları IEC 60076-2, yükleme ve ömür değerlendirmesi IEC 60076-7, kaçak testi IEC 60076-1 madde 11.8 kapsamındadır. Radyatörler için IEC 60076-22-2, EN 50216-6 ve DIN 42559; armatürler için DIN 42558 uygulanır. Dalga duvarlı kazanların özel testleri EN 50708-3-4’te tanımlıdır. Kaplama tarafında ISO 8501 ve ISO 12944, imalat tarafında EN ISO 3834-2 ile EN 1090 geçerlidir.
Gabari kısıtı olan bir projede kVA eşiğinin altında da radyatör gerekir mi?
Evet, sıkça gerekir. Rüzgâr santrali kule girişi tipik olarak 800–900 mm, standart konteyner iç genişliği 2,35 m, karayolu taşıma genişliği ise 2,55 m ile sınırlıdır. Kazan gövdesi bu ölçülere sıkıştırıldığında dalga duvarın üretebileceği yüzey de küçülür. Termal olarak dalga duvar yeterli görünse bile, yerleşim nedeniyle radyatöre geçmek gerekir.